Bez Tabu: O czym (nie) rozmawiamy w domach

Fundacja SEXEDPL, Socjolożki.pl i TikTok inaugurują ogólnopolskie badanie na temat relacji między polskimi rodzicami i nastolatkami. Wspólnie inicjują akcję „Bez Tabu: O czym (nie) rozmawiamy w domach”, zachęcającą do otwartego, opartego na zrozumieniu dialogu i budowania zdrowych nawyków online.

Badanie zostało zaplanowane jako badanie na dwóch próbach respondentów.

  1. Rodzicach, próba reprezentatywna N=417, odpowiadających na temat swoich zachowań w internecie i zachowań ich podopiecznych.
  2. Nastolatkach w wieku 15-18 lat, próba reprezentatywna N= 414; 117 ankiet wypełnionych przez nastolatków, 297 przez rodziców za osoby nastoletnie (co zostało sprawdzone eksperymentalnie poprzez zadania kontrolne).
  • 89% rodziców deklaruje, że ufa swoim nastolatkom, że w sieci nie robią nikomu krzywdy.
  • 64% rodziców twierdzi, że rozmawia z nastolatkami o bezpieczeństwie w sieci. W wywiadach przeprowadzonych bezpośrednio z nastolatkami tylko 15% z nich mówi, że takie rozmowy mają miejsce.
  • 2 na 3 rodziców potrafi spontanicznie wymienić jakieś narzędzie kontroli rodzicielskiej, które można zastosować w mediach społecznościowych, z których korzysta nastolatek.
  • Co trzeci rodzic w Polsce (36%) deklaruje, że korzysta z narzędzi kontroli rodzicielskiej. Zdaniem nastolatków z takich narzędzia korzysta tylko 13% rodziców. Najczęściej stosowanymi narzędziami są: ustalanie dziennych limitów czasu korzystania z aplikacji (12%) i kontrola kontaktów nastolatka (7%).
  • Blisko 40% rodziców przyznaje, że nie rozmawia lub rzadko rozmawia ze swoim nastolatkiem na temat zasad korzystania z mediów społecznościowych.
  • Aż 72% młodych osób z badania przyznaje, że nie zwraca się do rodziców po pomoc, gdy napotyka problem w mediach społecznościowych. Ponad połowa (63%) rodziców jest przekonanych, że ich nastolatek zrobiłby to bez wahania.
  • 55% rodziców uważa, że przy rejestracji konta nastolatka w mediach społecznościowych została podana prawdziwa data jego urodzenia, natomiast co 5 wie o tym, że podana data była nieprawdziwa.
Najnowsze badanie przeprowadzone przez Socjolożki.pl i IRCenter dla projektu „Bez Tabu: O czym (nie) rozmawiamy w domach” pokazuje, że w polskich domach wciąż brakuje szczerej i otwartej rozmowy, akceptacji wzajemnych perspektyw i wspólnych zasad bezpiecznego korzystania z internetu. Dodatkowo rodzice bardzo często mają błędne wyobrażenie na temat tego, jak nastolatkowie funkcjonują w sieci, nadmiernie także ufają swojemu autorytetowi w tym zakresie.
Według deklaracji odpowiadających w badaniu, rodzice i osoby nastoletnie spędzają w mediach cyfrowych podobną ilość czasu, ale rzadko rozmawiają o tym, jak zachować zdrową równowagę między życiem online a offline, jakich zasad przestrzegać i z jakich narzędzi korzystać, by ich doświadczenie w sieci było bezpieczne i komfortowe dla nich i dla ich otoczenia.
Badanie opisuje cztery zupełnie różne perspektywy:
  • rodziców mówiących o sobie,
  • rodziców mówiący o nastolatkach,
  • rodziców mówiących w imieniu nastolatków,
  • samych nastolatków mówiących o sobie.
Z badania wynika, że potrzebny jest wspólny szczery dialog, bez którego nie da się zbudować relacji opartych na zaufaniu i wzajemnym zrozumieniu.

RODZICE I NASTOLATKI W DWÓCH ŚWIATACH

Wyniki badania udowadniają bariery i stereotypowe postrzeganie tak u rodziców, jak i nastolatków. Rodzice, którzy wzięli udział w badaniu i wypełnili ankietę (w imieniu tak swoim, jak i swoich nastolatków), w dużej mierze nie byli w stanie prawidłowo wskazać zainteresowania ich podopiecznych. Według rodziców najczęściej używanymi przez nastolatków platformami są Facebook, Instagram, TikTok i Snapchat (odpowiednio 68, 57, 56 i 31 wskazań przy N=330), podczas gdy same nastolatki deklarują zupełnie inaczej: wskazując na Instagram, Facebook, TikTok i Pinterest (odpowiednio 92, 77, 73 i 73 wskazań przy N=101).
Ponad połowa (66%) nastolatków deklaruje, że korzysta z platform cyfrowych, by poszerzać swoją wiedzę, a 61% śledzi tam wiadomości ze świata. Tymczasem rodzice wskazywali te odpowiedzi o wiele rzadziej, odpowiednio w 24% i 13% przypadków. Podobnie wygląda to w kwestii profili, jakie młodzi ludzie śledzą online – zaledwie 13% rodziców uważa, że nastolatki obserwują na platformach cyfrowych profile popularyzujące naukę, podczas gdy wśród nastolatków odpowiedź tę wybrał co trzeci badany (34%).

POROZMAWIAJMY O ŚWIECIE ONLINE

Badanie stało się punktem wyjścia do wspólnej inicjatywy TikToka, Fundacji SEXEDPL i Socjolożki.pl, której celem jest zachęcenie rodziców i nastolatków do budowania zdrowych nawyków cyfrowych.
Pomocne mogą być w tym „Karty Bez Tabu” – 50 krótkich kart z pytaniami i wskazówkami, które pomogą rodzicom rozmawiać z dziećmi o emocjach, relacjach, internecie i codziennych sprawach. Każda karta zawiera:
  • inspirujące pytanie,
  • krótki komentarz eksperta SEXEDPL,
  • i konkretną wskazówkę, jak zacząć rozmowę.
Za treść kart odpowiada Tosia Kopyt – psycholożka, nauczycielka edukacji zdrowotnej i edukatorka seksualna. Każda osoba może je bezpłatnie pobrać i wydrukować ze strony SEXEDPL.
Technologia może pomóc, jeśli korzystamy z niej razem
Każdego dnia nastolatki na całym świecie rozwijają swoją kreatywność, uczą się i utrzymują kontakt z rówieśnikami za pośrednictwem TikToka. Aby wspierać ich w tym procesie, platforma wdraża najbardziej zaawansowane zabezpieczenia, które są domyślnie włączone na kontach młodszych użytkowników. Obecnie konta nastolatków mają wbudowanych ponad 50 różnych ustawień bezpieczeństwa, m.in: konta użytkowników między 13-15 r.ż. są domyślnie prywatne, powiadomienia push są wyłączane w godzinach nocnych, treści osób poniżej 16. roku życia nie mogą trafiać do sekcji Dla Ciebie, a nadawanie LIVE jest niedostępne dla użytkowników niepełnoletnich.
Pięć lat temu TikTok wprowadził funkcję Family Pairing (Parowanie rodziny) i dalej ją rozwija, pracując z ekspertami, rodzicami oraz młodzieżą. Wśród dostępnych funkcji znajdują się m.in.:
  • dostosowanie konta nastolatka do jego potrzeb, poprzez m.in. opcje ustawienia limitu czasu ekranowego, filtrowanie treści po słowach kluczowych, zarządzanie komentarzami i wiadomościami, a także wgląd w listę obserwujących i zablokowanych kont.
  • Zarządzanie czasem przed ekranem: pozwala na dostosowanie dziennych limitów korzystania z aplikacji (np. krótszy czas w tygodniu i dłuższy w weekendy) oraz śledzenie aktywności dzięki panelowi podsumowującemu. Domyślnie każde konto osób poniżej 18. roku życia ma ustawiony limit 60 minut dziennie.
  • Well-being Missions: seria krótkich, angażujących zadań, które pomagają użytkownikom rozwijać zrównoważone nawyki cyfrowe i uczą świadomego korzystania z internetu.
Z TikToka mogą korzystać wyłącznie osoby powyżej 13. roku życia. Platforma wykorzystuje połączenie nowoczesnych technologii i pracy wyspecjalizowanych zespołów, by aktywnie wykrywać i usuwać konta, które należą do użytkowników poniżej tego wieku.
Oprócz wbudowanych funkcji bezpieczeństwa TikTok oferuje również zasoby edukacyjne, które pomagają rodzinom korzystać z aplikacji w sposób odpowiedzialny. Należą do nich m.in. Przewodnik Dobrostanu, Centrum Bezpieczeństwa Nastolatków oraz Poradnik dla rodziców i opiekunów. Są one dostępne dla wszystkich, którzy chcą lepiej zrozumieć, jak chronić siebie i swoich bliskich w świecie cyfrowym.

O BADANIU

Badanie „Bez tabu: o czym (nie) rozmawiamy w domach”. CAWI, N=831, Polska, 2025.

Kontakt

Zapraszamy do kontaktu: redakcja(at)technosenior.pl

Odkryj więcej z TECHNOSenior

Zasubskrybuj już teraz, aby czytać dalej i uzyskać dostęp do pełnego archiwum.

Czytaj dalej