Światowy Dzień Wzroku: 2/3 Polaków ma wadę wzroku

Światowy Dzień Wzroku – aż 66% Polaków ma zdiagnozowaną wadę wzroku, ale coroczne badania kontrolne wykonuje zaledwie 17% populacji – wynika z badania Huawei CBG Polska. W konsekwencji co dziesiąta osoba ze zdiagnozowaną wadą refrakcji nie wie lub nie pamięta, jaką ma dioptrię.

W konsekwencji co dziesiąta osoba ze zdiagnozowaną wadą nie wie, jak głębokie ma dioptrie, a zaniechania profilaktyczne zbiegają się z przewlekłymi symptomami – w ciągu ostatnich 12 miesięcy 32% Polaków doświadczyło suchości oczu, 31% ich pieczenia, 25% zamglonego widzenia, a 21% zaczerwienienia. Polacy ujawniają jednak wyraźny zwrot ku technologicznym rozwiązaniom, które chronią wzrok – blisko 60% badanych wybiera dziś smartfony lub tablety z matowym ekranem zamiast tradycyjnego ekranu błyszczącego.

 

Procesy biomechaniczne, które zachodzą wewnątrz aparatu wzrokowego ujawniają, jak różnie reagują oczy w zależności od budowy i rodzaju posiadanej wady wzroku. Badania wykazały, że struktura oraz skurcz mięśnia rzęskowego – który odpowiada bezpośrednio za akomodację i ogniskowanie obrazu – różnią się u osób z krótkowzrocznością w porównaniu do osób bez wady wzroku. Podczas ogniskowania wzroku na bliskich odległościach anatomicznie dłuższy i grubszy mięsień rzęskowy w oku krótkowzrocznym ulega silniejszemu skróceniu oraz mocniejszemu lokalnemu pogrubieniu niż w oku bez zaburzeń, co stawia aparat akomodacyjny osoby z wadą wzroku w stanie wyższego obciążenia mechanicznego podczas codziennego widzenia[i].

Astygmatyczna młodość i dalekowzroczna dojrzałość

Rozkład anomalii refrakcji Polaków ujawnia naturalne zróżnicowanie w zależności od wieku badanych. Najczęściej występującą wadą pozostaje krótkowzroczność, która dotyczy 36% ogółu społeczeństwa i kształtuje się na zbliżonym poziomie we wszystkich grupach wiekowych – od 33% u osób w wieku do 24 lat, przez 37% w grupie 25–34 lata oraz 34% u osób od 35 do 49 lat, aż do 38% wśród osób powyżej 50. roku życia.

Badanie wskazuje na wyższy odsetek występowania astygmatyzmu wśród młodszych respondentów. Wada ta dotyczy 21% Polaków, w tym 30% w grupie do 24 lat oraz 27% u osób w wieku 25–34 lata, podczas gdy u osób powyżej 50. roku życia wskaźnik ten wynosi 18%. Z kolei dalekowzroczność dotyczy 13% Polaków. Najczęściej występuje u osób po 50. roku życia (19%), wobec 11% w grupie do 24 roku życia, 7% w grupie 25–34 lata i 10% Polaków między 35. a 49. rokiem życia.

Brak zdiagnozowanej wady wzroku deklaruje 34% Polaków, przy czym najwyższy odsetek z nich znajduje się w grupie 35–49 lat (45%), a wśród osób powyżej 50 lat zdiagnozowaną wadę posiada 73% badanych.

Zdiagnozowani, ale nieświadomi dioptrii

Spośród osób z wadą wzroku najliczniejszą grupę stanowią osoby z wadą małą oraz umiarkowaną. Przedział od:

• -1,0 do -1,49 dioptrii lub od +1,0 do +1,49 dioptrii deklaruje 20% respondentów z wadą,
• -1,5 do -1,99 lub od +1,5 do +1,99 dioptrii dotyczy 16% ankietowanych,
• -2,0 do -2,99 lub od +2,0 do +2,99 dioptrii występuje u 16% badanych z wadą wzroku,
• -0,5 do -0,99 lub od +0,5 do +0,99 dioptrii dotyczy 12% Polaków.

Najniższe wartości dioptrii (-0,49/ +0,49), wskazuje 4% osób.

W przypadku głębszych wad, zakres od:

• -3,0 do -3,99 lub od +3,0 do +3,99 dioptrii dotyczy 8% Polaków,
• -4,0 do -4,99 lub od +4,0 do +4,99 dioptrii występuje u 6% ankietowanych,

Dużą wadę przekraczającą -5,0 lub +5,0 dioptrii posiada 8% Polaków.

Zjawiskiem, które świadczy o niedostatecznej świadomości w zakresie własnego zdrowia jest fakt, że aż 10% osób ze zdiagnozowaną wadą wzroku nie wie lub nie pamięta, jak głęboka jest ich dioptria.

Młode pokolenie poza kontrolą okulistów

Porównanie podejścia do profilaktyki wzroku w grupach wiekowych pokazuje luki z uwzględnieniem w szczególności najmłodszych dorosłych. W grupie osób do 24 roku życia aż 16% nigdy nie było u okulisty ani optometrysty, a kolejne 12% nie pamięta, kiedy odbyło taką wizytę. W grupie 25–34 lata 10% nigdy nie badało wzroku, a 9% nie pamięta wizyty, wśród osób w wieku 35–49 lat to odpowiednio 11% i 9%, natomiast wśród osób powyżej 50 roku życia 5% nigdy nie odwiedziło specjalisty, a 6% nie pamięta wizyty.

Zalecaną coroczną profilaktykę realizuje tylko 11% Polaków do 24. roku życia i 12% osób w wieku 25–34 lata. Dbałość o coroczne badania wzrasta jednak wraz z wiekiem, osiągając 14% w grupie 35–49 lat oraz 22% wśród osób powyżej 50. roku życia, co oznacza dwukrotnie większą odpowiedzialność w zakresie profilaktyki niż u najmłodszych dorosłych.

 

Świadomy wybór w ochronie wzroku

Codzienne korzystanie z cyfrowych wyświetlaczy ze zdiagnozowaną wadą wzroku wiąże się z dodatkowym obciążeniem ergonomicznym. Prawidłowa korekcja wady refrakcji ma istotne znaczenie podczas długotrwałej pracy przy ekranie. Nieskorygowana lub niedokorygowana wada refrakcji może przyczyniać się do występowania asthenopii, obejmującej m.in. zmęczenie i dyskomfort oczu oraz bóle głowy[ii]. W ciągu ostatnich 12 miesięcy aż 32% Polaków doświadczyło uczucia suchości oczu („piasek pod powiekami”), 31% zmagało się z ich pieczeniem, szczypaniem lub kłuciem oczu, 25% doświadczyło przejściowego niewyraźnego, zamglonego lub podwójnego widzenia, a 21% skarżyło się na zaczerwienienie oczu lub pękanie naczynek.

Badania przeprowadzone wśród użytkowników komputerów wskazują również, że nieprawidłowa korekcja astygmatyzmu może pogarszać komfort widzenia podczas pracy przy monitorze[iii]. Z tego względu osoby korzystające z ekranów powinny mieć aktualnie określoną wadę refrakcji i odpowiednio dobraną korekcję wzroku.

Odpowiedzią na te wyzwania stają się również nowoczesne rozwiązania technologiczne, takie jak matowe ekrany antyrefleksyjne z technologią PaperMatte, które redukują uciążliwe odbicia i zapewniają stonowany, miękki kontrast obrazu. Zastosowanie powłok, które rozpraszają światło eliminuje efekt lustra i sprzyja stabilności widzenia. Polacy dostrzegają zalety tego typu rozwiązań przy planowaniu zakupów nowego sprzętu. W przypadku zakupu komputera lub laptopa na ekran matowy zdecydowałoby się 61% badanych, przy wyborze smartfona wariant ten wskazuje 59% respondentów, a w przypadku tabletu – 57%. Matowy wyświetlacz pozostaje również najpopularniejszym wyborem przy zakupie konsoli – preferowałoby go 47% pytanych. Klasyczny ekran błyszczący wybiera natomiast jedynie od 10% do 15% badanych w zależności od kategorii urządzenia.

Połączenie technologii, która chroni wzrok z regularną kontrolą wady u okulisty lub optometrysty wspiera w minimalizowaniu skutków cyfrowego zmęczenia i dbaniu o dobrostan narządu wzroku.

[i] Kaphle, D., Schmid, K. L., Davies, L. N., Suheimat, M., & Atchison, D. A. (2022). Ciliary Muscle Dimension Changes With Accommodation Vary in Myopia and Emmetropia. Investigative Ophthalmology & Visual Science, 63(6), 24, dostęp 02.10.2026: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35749128/

[ii] Heus, P., Verbeek, J. H., & Tikka, C. (2018). Optical correction of refractive error for preventing and treating eye symptoms in computer users. Cochrane Database of Systematic Reviews, 4, CD009877, dostęp 02.10.2026: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29633784/

[iii] Rosenfield, M., Hue, J. E., Huang, R. R., & Bababekova, Y. (2012). The effects of induced oblique astigmatism on symptoms and reading performance while viewing a computer screen. Ophthalmic and Physiological Optics, 32(2), 142–148, dostęp 02.10.2026: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22150631/