Bioinformatyka to nie przyszłość – to teraźniejszość

Bioinformatyka jest odpowiedzią na jedno z największych wyzwań współczesnej nauki: biologii nie da się już uprawiać wyłącznie w laboratorium. Ekspert PJATK: Bioinformatyka to nie kierunek przyszłości. To teraźniejszość

Jeszcze niedawno postrzegana jako dyscyplina hermetyczna, bioinformatyka stała się dziś centralnym punktem styku nauk przyrodniczych z zaawansowaną technologią cyfrową. Gwałtowny przyrost danych genetycznych i klinicznych wymusił ścisłą integrację biologii molekularnej z inżynierią danych, farmakologią oraz nowoczesną diagnostyką. W tym nowym paradygmacie badawczym największym wyzwaniem przestaje być samo gromadzenie informacji, a staje się nim ich krytyczna synteza. Rośnie zatem zapotrzebowanie na specjalistów, którzy potrafią przełożyć złożone zbiory danych biologicznych na konkretne, funkcjonalne rozwiązania w obszarze medycyny personalizowanej.

Gdzie biologia spotyka się z danymi

– Bioinformatyka jest odpowiedzią na jedno z największych wyzwań współczesnej nauki: biologii nie da się już uprawiać wyłącznie w laboratorium. Dane biologiczne są dziś zbyt złożone i zbyt obszerne, by można je było analizować bez narzędzi obliczeniowych. To właśnie bioinformatyka łączy świat eksperymentu z mocą algorytmów i analizy danych. Dzięki temu pozwala nie tylko opisywać zjawiska biologiczne, ale także je przewidywać i modelować na niespotykaną wcześniej skalę – mówi Adam Kuzdraliński, biotechnolog, doktor habilitowany i profesor Polsko-Japońskiej Akademii Technik Komputerowych w Warszawie.

Sekwencjonowanie DNA, analiza genomów, projektowanie leków, diagnostyka chorób rzadkich, onkologia, badania nad starzeniem, epigenetyka czy rozwój terapii personalizowanych generują tak dużo danych, że bez narzędzi informatycznych ich analiza staje się niemożliwa. Nowoczesny biolog czy badacz coraz częściej potrzebuje kompetencji cyfrowych. Z kolei informatyk, który chce pracować przy danych medycznych lub biologicznych, musi rozumieć kontekst tego, co analizuje.

Nie chodzi tylko o to, by umieć programować. Chodzi o to, by wiedzieć, co oznaczają dane, z którymi pracujemy. W nowoczesnym data science sama znajomość metod nie wystarcza. Można dobrać świetny algorytm, ale jeśli nie rozumie się różnicy między DNA, RNA, białkiem, komórką czy mutacją, wynik analizy może być bezużyteczny. Bioinformatyk łączy oba światy, potrafi myśleć biologicznie i działać informatycznie.

– Studia z bioinformatyki w PJATK zostały pomyślane jako kierunek dla osób, które chcą poszerzyć swoje możliwości zawodowe. To naturalna ścieżka dla absolwentów biotechnologii czy kierunków medycznych, którzy nie chcą odcinać się od swojej dotychczasowej wiedzy, ale chcą wejść w obszar nowoczesnych technologii. Dla takich osób bioinformatyka może być przejściem z klasycznego laboratorium do pracy projektowej i często międzynarodowej. Wiele zadań bioinformatycznych można wykonywać zdalnie, pracując dla zespołów badawczych i firm z całego świata – podkreśla Adam Kuzdraliński.

Nowa rola informatyka w naukach o życiu

To również kierunek dla informatyków. Absolwenci studiów informatycznych mają solidne podstawy technologiczne, ale często brakuje im wiedzy biologicznej i medycznej. Tymczasem rynek coraz częściej potrzebuje specjalistów, którzy nie tylko napiszą kod, ale zrozumieją, po co ten kod powstaje. W zespołach analizujących dane genetyczne, wyniki badań klinicznych czy modele leków kluczowe staje się połączenie kompetencji technicznych z rozumieniem biologii molekularnej.

– Program studiów w PJATK jest zaprojektowany w taki sposób, aby stopniowo wyrównywać poziom wejściowy studentów i nie tworzyć bariery zniechęcającej kandydatów na starcie. Zamiast zakładać zaawansowaną wiedzę techniczną, uczelnia prowadzi studentów od fundamentów — w tym podstaw bioinformatyki, baz danych oraz wprowadzenia do analizy danych biologicznych.

Kluczową rolę odgrywa tu praktyczne podejście do narzędzi takich jak Python, Linux czy środowiska analizy danych, które są nauczane od podstaw, a następnie systematycznie rozwijane. Dzięki temu studenci płynnie przechodzą od zagadnień bazowych do bardziej zaawansowanych zastosowań, takich jak analiza sekwencji DNA czy elementy machine learning w biologii obliczeniowej – dodaje ekspert PJATK.

Program został skonstruowany tak, aby akademicka wiedza znajdowała bezpośrednie przełożenie na rozwiązywanie rzeczywistych problemów, przed którymi staje dzisiejsza nauka i nowoczesny biznes. Bioinformatyka nie jest dziedziną, której można nauczyć się wyłącznie z podręcznika. Student musi pracować na danych, przeprowadzać eksperymenty i analizować ich wyniki. Dlatego ważne miejsce w programie zajmują projekty, praca z narzędziami oraz rozwijanie umiejętności potrzebnych w realnym środowisku pracy.

Szczególnie istotne jest także włączenie sztucznej inteligencji. W bioinformatyce AI nie oznacza zagrożenia dla człowieka. Przeciwnie, może zwiększać zapotrzebowanie na specjalistów. Algorytmy pomagają wskazywać kandydatów na nowe leki, analizować dane genomowe, wspierać diagnostykę chorób rzadkich czy projektować eksperymenty. Ale ktoś musi rozumieć, jak te modele działają, jakie dane do nich trafiają, jak interpretować wyniki i gdzie są ograniczenia automatycznej analizy. Tym kimś jest właśnie bioinformatyk.

Perspektywy zawodowe i obszary rozwoju bioinformatyki

Perspektywy zawodowe po bioinformatyce są bardzo szerokie. Absolwenci mogą pracować jako bioinformatics analyst, bioinformatics engineer, computational biologist, clinical bioinformatician, specjalista analizy danych biologicznych, programista narzędzi bioinformatycznych, badacz w zespołach R&D, specjalista w diagnostyce molekularnej, farmacji, biotechnologii, medycynie personalizowanej, projektowaniu leków, startupach technologicznych czy firmach rozwijających rozwiązania z zakresu AI w life science.

Szczególnie dynamicznie rozwijają się dziś obszary związane z onkologią, chorobami rzadkimi, genomiką, analizą materiału genetycznego, projektowaniem leków biologicznych, modelowaniem białek oraz medycyną personalizowaną. To właśnie tam coraz wyraźniej widać, że przyszłość leczenia będzie oparta na danych. Pacjenci różnią się między sobą genetycznie, inaczej metabolizują leki, inaczej reagują na terapie i mają inne ryzyka zdrowotne. Bioinformatyka pomaga te różnice uchwycić i wykorzystać w praktyce od diagnozy po dobór terapii.

W perspektywie najbliższych lat znaczenie tej dziedziny będzie rosło. Starzejące się społeczeństwa będą wymagały coraz bardziej zaawansowanej diagnostyki i skuteczniejszych terapii. Rozwój sztucznej inteligencji zwiększy liczbę kandydatów na leki, a laboratoria w chmurze i automatyzacja eksperymentów oraz cyfryzacja medycyny będą generować kolejne zbiory danych. A im więcej danych, tym większa potrzeba specjalistów, którzy potrafią zamienić je w wiedzę – podsumowuje dr hab. Adam Kuzdraliński.

Bioinformatyka w PJATK daje więc coś więcej niż kolejny dyplom. Daje możliwość wejścia w dziedzinę, która łączy stabilność nauk biologicznych z dynamiką nowych technologii. Dla biologów i biotechnologów może być sposobem na wyjście poza klasyczne laboratorium, a dla informatyków drogą do jednego z najbardziej przyszłościowych sektorów gospodarki.

Zobacz również

3 października 2023·2 min read

Czy Polacy pytają swoje dzieci o zdanie np. o zakup telefonu

Wybór bioinformatyki to decyzja o wejściu w świat, w którym kod spotyka się z DNA, algorytmy z diagnostyką, a dane z realnymi potrzebami pacjentów. To kierunek dla osób ciekawych, interdyscyplinarnych i gotowych uczyć się języka przyszłości, którym coraz częściej mówi współczesna biologia i medycyna.

Dlatego warto zainteresować się rekrutacją na bioinformatykę w PJATK. To studia dla tych, którzy nie chcą wybierać między nauką a technologią, lecz chcą pracować dokładnie tam, gdzie te dwa światy zaczynają tworzyć najważniejsze innowacje XXI wieku.Kierunek „Bioinformatyka” w PJATK to pierwsze tak kompleksowe studia łączące świat biologii i biotechnologii z praktyką AI i analizy danych. Rekrutacja na nową edycję już trwa.
Więcej informacji o kierunku można znaleźć pod linkiem: O kierunku – PJATK